CHRIOSDAIDH AGUS GABHANNACH.
MO bhraithrean tha sinn uile’ triall air an turas; ‘s a chum droch nithe a chumail as ar caramh, ceadaichibh dhomh a’ cheist so a chur:
Abraibh, ged a bhitheadh aig duine, ministear, no fearceairde, etc., cothrom air a chor a leasachadh, chum nithe matha na beatha so fhaotainn, ach nach comasach dha ruigheachd air, gun a bhi, ge nach e ach air sgàth sgeimh, ‘anabharrach eudmhor agus cràbhaich, mu phongan creideimh nach do mhìnichheadh roimhe; nach faod e na meadhonan sin a ghnàthachadh chum ruigheachd air na th’ aige san amharc, agus air a shon sin a bhi ‘na dhuine ceart agus ionraic?
Gaol-an-airgeid.
Is léir dhomh ceann thall do cheiste; agus le cead nan daoin’ uaisle so bheir mi ionnsaidh air a freagairt.
Agus air tùs, Chum labhairt mu’n chùis, dìreach mar fhreagrath e do mhinistear féin: Abair gu’m beil e ‘na dhuine còir, nach eil a bheathachadh ach beag, agus gu’m beil beathachadh gu mór ni’s fhearr aige san amharc: tha cothrom aig a nis’ air fhaotainn, ach mu’m faigh se e, ‘s eigin da a bhi ni’s saoithreachail air féin’ searmonachadh ni’s tric’ agus ni’s dùrachdaiche; agus, chum a luchd-éisdeachd a thoileachadh, ‘s feumail dà rudaigin de dh-atharrachadh a’ dheanamh ‘na chreidimh ma bhios e ‘na eisimpleir, seadh agus tuilleadh ‘s so, agus gidheadh a bhi ‘na dhuine ceart eacochdach. C’ar son?
Anns a cheud àite.
Gu’m beil a dhéigh air a bheathachadh sin laghail, o’n a chuir am freasdal ‘na thairgs’ e; uime sin faodaidh e fhaotainn mas urrainn da, gun e bhi ‘n aghaidh a chogais.
Anns an dara h-àite,
Osbarr, tha ‘thoil do’n bheathachadh sin ga dheanamh na shearmonaiche saoithreachail, agus ni’s dùrachdaiche, etc., agus leis a sin tha e ga dheanamh ‘na dhuine ni’s fhearr, a’ meudachadh eòlais, ni a tha taitneach le Dia.
Ann an treas àite,
Tha e géilleadh do thoil a shluaigh ann an cuid de phongan an creidimh a thréigsinn, a’ nochdadh, 1. Gu’m beil e na ghnè comasach air féin-aicheadh. 2. Gu’m beil e na ghiulan gu h-àidheil grinn. 3. Agus leis a sin ni’s iomchuidh air dreuchd fir-teagaisg.
Ann a cheathramh àite,
Tha mi uime sin a’ meas nach bu chòir pears-eaglais, a dh’fhàgadh beathachadh air son aon a b’fhearr, a mheas sanntach, ach, le sin a dheanamh gu’n d’fhàs e féin ni b’fhearr agus ni bu dìcheallaiche, ‘s gur ann a tha e gabhail chothrom a fhuair e chum math a’ dheanamh.
Agus mu thimchioll an fhir-chéirde mu’n do labhair thu: Abair nach eil a’ faighinn ach beag r’a dheanamh, ach le e dh’fhàs diadhaidh, tha e ‘na chomas a chòir a leasachadh, theagamh le bean bheartach fhaotainn, no muinntir is inbhliche nithe a thoirt dha ri dheanamh; cha’n fhaic mi nach eil so ceadaichte dha a dheanamh. C’arson?
Ann a’ cheud àite,
Gur deagh-bheus duine dh’fhàs ni’s diadhaidh, ciod air bith dòigh air am fàs e ann.
Anns an dara h-àite, Cha mhò tha e mi-laghail dhomh bean shaoibhir fhaotainn, no idir mo roinn a mheudachadh.
Ann a treas àite,
Os-barr, tha’m fear a gheibh iad sin le fàs diadhaidh, a’ faighinn an ni tha math uathasan a tha cràbhaich, le e féin a dh’fhàs math: Leis a sin, tha ‘n so bean shaoibhir, roinn fharsainn, agus buannachd mhòr air am faotainn le fàs diadhaidh, a tha ‘na ghnothach math. Air an aobhar sin tha fàs diadhaidh, a dh’ fhaotainn gach ni dhiù sin, ‘na rùn math agus tarbhaich.
Chliùthaich iad uile mar mhìnich e a’ cheist; agus dh’aidich iad gu’n robh e a réir teagaisg fallain agus buannachdail. Agus a chionn, a réir leo-san, nach b’urrainn aon neach cuir ‘na aghaidh, agus nach robh Criosdaidh agus Ciatach mar fhad glaoidh dhaibh, shònraich iad gu’n cuireadh iad a’ cheist orra, cho luath ‘s a thigeadh iad suas riu; gu h-àraidh a chionn gu’n do chuir iad an aghaidh Ghabhannaich roimhe. Mar so ghairm iad orra, agus sheas iad gus an tainig iad. Agus mar bha iad a’ ruigheachd chuir iad rompa nach e Gabhannach a chuireadh a’ cheist, ach seana Chùram-an-t-Saoghail, a chionn ‘nan beachd-san gu’n robh iarmad do’n t-seann ghamhlas a bha eadar iad is Gabhannach ‘nuair a dhealaich iad tacan beag roimhe sin fathast ‘nan cuimhne.
Mar so thainig iad an caramh a chèile, agus an deigh fàilte ghearr, chuir Cùram-an-t-Saoghail a’ cheist air Criosdaidh agus air a chòmpanach, agus dh’ iarr e orra a freagairt na’m b’urrainn iad.
Criosdaidh.
An sin thuirt Criosdaidh, dh’ fhaodadh leanabh ann an diadhachd mìle ceiste mar i sin a fhreagairt. Oir mar nach eil e ceadaichte Criosd a leantainn air ghaol nam buileannan (mar a chì sibh ann an Eoin vi.), cia mòr is gràineile na sin meadhon a’ dheanamh deth féin agus d’a dhiadhachd chum saoibhreas fhaighinn, agus a mhealltainn? agus chì sinn nach eil ach as-chreidich, cealgairean, deamhain, agus buidsichean sa’ bheachd so.
Ann a cheud àite.
As-chreidich; oir ‘nuair a bha déigh aig Hamor agus aig Sechem air nighean agus air spréidh Iacoib, ‘s a chunnaic iad nach robh seòl ac’ air ruigheachd oirre, ach le bhi air an timchioll-ghearradh, thuirt iad r’an companaich, ma thimchioll-ghearrar gach fireannach againne, nach leinn féin an sin gach séilbh, maoin, agus beathach a th’aca? B’iad an nigheanan agus an spréidh a b’àill leo fhaotainn, agus b’e sgàile na diadhachd am meadhon a ghnàthaich iad chum am faotainn, mar chì sibh. Gen. xxxiv. 20-32.
San dara h-àite.
B’e so an creidimh a bh’ aig na Phairisich chealgach cuideachd. B’iad ùrnaighean fada an sgèimh; ach b’e taighean bhantrach a’ chreach a bha ‘nam beachd; agus b’e ‘n dìteadh bu mhò bu duais daibh o Dhia. Luc. xx. 46-47.
San treas àite.
B’e so mar an ceudna an creidimh a bh’ aig Iudas an droch-spiorad: bha e diadhaidh chum an sporan a bhi aige, chum gum faigheadh e na bh’ ann: ach bha e air a chall, air a thilgeadh air falbh, agus ‘na oighre air léir-sgrios.
Sa’ cheathramh àite.
B’e so creidimh a bh’ aig Simon an drùidh cuideachd; oir b’àill leis an Spiorad Naomh fhaotainn chum gu’m faigheadh e airgead air a shon; agus bha’ bhinn o bheul Pheadair da réir sin. Gnìomh. viii. 19-22.
Sa’ chùigeamh àite.
Cha mhò a shaoileas mi, am fear a ghabhas creidimh an t-saoghail, nach cuir e cùl ri creidimh air son an t-saoghail; oir ceart cho cinnteach ‘s a bha mhiann air Iudas an saoghal fhaotainn le fàs diadhaidh, is ni cho cinnteach gu’n do reic e a mhaighstear agus diadhachd air son an ni ceudna. Agus tha a’ cheist a’ freagradh a réir bhur beachdsa, as-chreidmheach, cealgach, agus malluichte, agus bithidh bhur duais a réir bhur n-oibreach. An sin sheas iad a dùr-amharc air a chéile, gun fhacal ri ràdh aig fear seach fear dhiù. Thaitinn e gu sàr-mhath ri Ciatach mar fhreagair Criosdaidh iad, agus bha tosd mòr ‘na measg.
Padruig Grannd.
AN SOISGEUL.
‘S e ‘n Soisgeul glòrmhor,
Tha an obair crìochnaicht’, na dh’iarr Iehobhah,
Tha ceartas; fìrinn, tha sìth a’s tròcair,
Toirt slàint’ do dhaoine ‘s i saor gu leòir dhaibh.
Is gaol bha sìorruidh ‘san d’ rinn e toiseach,
Gun d’ thigeadh Iosa le slàinte mhòr dhaibh,
‘San uair ghabh e nàdur gu’n phàidh e ‘m fiachan,
A’s thug e dìoladh le a fhuil dhòrtadh.
Tha gaol ri luaidh ann ‘s cha chualas àicheadh,
Rìgh nan sluagh dol an déigh nan tràillean,
A’s ag eigheach sìth, ‘s O nach pill sibh chàirdean
‘S gu’m bi mo ghaol dhuibh co saor ‘s is àill leibh.
Mar thog Maois an nathair ann ‘san fhàsach,
A’s ‘nuair sheall an sluagh ris bha buaidh a’s slàinte ann,
Mar sin tha ‘n t-Uan sin Mac Dhé air àrdachadh’,
Thoirt slàint’ do dhaoine le shaor ghràsan.
B’e ‘n sgeul ro-bhinn e air tighinn do’n fhàsach,
Gu sluagh tha tinn leis na lotan bàsmhor,
Tha leigheas cinn ann, a’s lighiche gràsmhor,
Nach d’fhaillinn riamh, ‘s cha d’iarr e pàigheadh.
‘S trompaid Dhé e ni feum do thràillean,
‘S do luchd nam fiachan nach urrainn pàigheadh,
Bha ceangailt’ riamh ann an’ cuibhreach Shàtain,
‘S gum faigh iad fuasgladh ‘san uair ma’s àill leo.
‘S e ‘n sgeul ro-phrìseil bheir sìth a’s suaimhneas,
Do ‘n dream tha sgìth a’s fo throm uallach,
Tha ‘n lagh ‘g an dìteadh ‘s ‘g an sìor-ruagadh,
Gu fois a’s sìth ann am fuil an Uain sin.
Tha ‘n t-aran beò ann, ‘s gu leòir ri fhaotuinn,
Do ‘n mhac strùidheach bha deothal nam plaosgan;
Tha Athair tròcaireach ruith ‘na chòmhdhail,
A’s bheir e pòg dha le mòran fàilte.
‘S e ‘n sgeul ro-ghràsmhor do’n àireamh sluaigh sin,
A thréig an càirdean ‘s a rinn càch chur suarach,
Gum faigh iad peathraichean agus bràithrean,
‘S bithidh an Ti is àird deanamh càirdeas buan riu.
So sgeul air fìreantachd fhìor-ghlan àlainn,
A’s deise rìoghail théid sìos gu’n sàilean,
‘S na fhuair am fìreantachd féin ro ghràineil,
Sud trusgan dùbailt bhitheas ùr gu bràth dhaibh.
Tha ‘n Soisgeul prìseil do’n Ti chaidh shàrach’,
Air son bhi dìleas air taobh an t-Slànaighear:
Cha bhi dìth air dol trìd an fhàsaich,
‘S tha an saibhreas fìor aig an tìr IMMANUEL.
A chàirdean gaoil nis nach gabh sibh còir dheth,
‘S gum bheil iad saor dhuibh na nithe glòrmhor,
O’n ‘s rabhadh fìor e, cinnt ‘s mòr an dìteadh
Do ‘n dream ni dì-mheas air slàint’ co mòr ris.
A’ CHRIOCH.