C. 14.—Ciod è an seadh a’s farsuinge a ta aig an fhocal Eaglais?—F.—An eaglais neo-fhaicsinneach—thaghta: na fior chreidmhich uile ás gach cinneach air-bith, o thoiseach gu deireadh an t-saoghail, a ta ‘n an aon chorpa air am bheil Chriosd féin na cheann,1 a bha air an taghadh ann an Criosd, mu’n do leagadh bunait an domhain.2
C. 15.—Carson a theirear gum bheil an Eaglais neo-fhaicsinn-each, no carson a theirear neo-fhaicsinneach ris Eaglais?—F.—Tha, do bhrigh nach urrainnear a faicinn uile le duine, oir tha i air a deanamh suas de na creidmhich uile, dhiubh-san a ta marbh, agus dhiubh-san a ta beò, cho maith riutha-san nach d’rugadh fathast.
C. 16.—Co è ceann na h-Eaglais?—F.—Tha Criosd, “Is è ceann a’ chuirp, eadhon na h-eaglais.”—Col. i. 18.
C. 17.—Am bheil seadh air-bith eile aig an fhocal Eaglais?—F.—Tha è a’ ciallachadh (1) luchd-aideachaidh a’ chreidimh Chriosdail, co aca is fior Chriosduidhean iad, no nach eadh, ann an dûthaich, no ann an àit air-bith, mar tha eaglais Ghalatia, eaglais Shasuinn, eaglais na h-Alba.3 (2) Tha è a’ ciallachadh luchd-aideachaidh a ta ‘cruinneachadh ‘an ceann a chéile, chum aoradh a dheanamh ann am baile, ann an sgíreachd, no ann an
1 Ephes. i. 22.—Agus chuir e na h-uile nithe fo a chosaibh, agus thug se e gu bhi ‘n a cheann os ceann nan uile nithe do’n eaglais. R. 23. A ta ‘n a corp aige, lánachd an ti a ta lionadh nan uile nithe anns na h-uile. Ephes. v. 23.—Oir is e am fear ceann na mnà, eadhon mar is e Criosd ceann na h-eaglais: agus is esan Slànughear a’ chuirp. R. 24. Uime sin mar a ta’n eaglais ùmhal do Chriosd, mar sin biodh na mnà d’am fearaibh féin mar an ceudna anns gach ni. R. 25. Fheara, gràdhaichibh bhur mnà féin, eadhon mar a ghràdh-aich Chriosd an eaglais, agus a thug se e-féin air a son. R. 26. Chum gu ‘n naomhaicheadh, agus gu’n glanadh e i le ionnlad an uisge tre an fhocal. R. 27. Chum gu’n cuireadh e ‘na làthair féin i ‘n a h-eaglais ghìormhoir, gun smal gun phreasadh, no ni air bith d’an leithidibh sin; ach chum gu’m biodh i naomh, agus neo-lochdach. R. 29. Oir cha d’thug duine air bith riàm fuath d’a fheòil féin; ach altrumaiddh agus eirdnidh e i, eadhon mar a ta Tighearn a’ deanamh do’n eaglais. R. 30. Oir is buill sinn d’a chorpa, d’a fheòil, agus d’a chnàmhaibh-san. Col. i. 18.—Agus is e ceann a’ chuirp, eadhon na h-eaglais.
2 Ephes. i. 4.—A réir mar a thagh e sinne ann-san, mu’n do leagadh bunait an domhain.
3 I Cor. xvi. 1.—A nis a thaobh an tionaill airson nam naomh, mar a dh’òrduich mi do eaglaisibh Ghalatia, mar sin deanaibh-sa mar an ceudna. 2 Tes. i. 1.—Pòl, agus Siluanas, agus Timoteus chum eaglais nan Tesalonian-ach, a tha ann an Dia an t-Athair, agus anns an Tighearn Iosa Criosd.
ait sam-bith, mar ann an eaglais Smirna, ann an eaglais a’ bhaile so, no ‘bhaile ud eile.1 (3) Tha è a’ ciallachadh luchd-aideachaidh a’ chreidimh Chriosdail, eadhon, ‘n an tigh-còmhnuidh féin.2 Tha iad sin uile a’ deanamh suas na cuideachd de ‘n goirear “an Eaglais fhaicsinneach.”
C. 18.—Carson nach faodar na briathran a ta anns an Litir a chum nan Ephésianach v. 25-27, a thoirt mar bhuaidh-ainm do’n eaglais fhaicsinnich?—F.—Tha do bhrigh nach ‘eil eaglais fhaicsinneach sam-bith “gun smal, gun phreasadh.”
C. 19.—Am bheil am focal “eaglais” anns gach àit, air a thoirt mar ainm amhàin air luchd-aoraidh an Dia fhor.—F.—Cha n’eil. Is è prìomh sheadh an fhocail, comh-thional, no co-chruinneachadh, agus mar sin gheibhear am focal “eaglais” air a thoirt mar ainm air comh-thional buaireasach, colgach de luchd-iódhol-aoraidh ann an Ephesus.3
C. 20.—An d’earb Crìosd a chumhachd, no ‘ùghdarras féin, mar cheànn na h-eaglais, ri duine sam-bith, no ri comunn dhaoine?—F.—Cha d’earb idir.
C. 21.—Càit anns an Sgriobtuir am bheil am focal “Coitchionn” (Catholic) air a ràdh ris an eaglais?—F.—Cha n’eil an àit air-bith. Anns na làithibh deireannach, bha am focal so (Catholic) air a ghnàthachadh mar ainm do’n eaglais fhaicsinnich uile, ach cha n’ann ‘s an Sgriobtuir.
C. 22.—Ciod è seadh an fhocail “Catholic”?—F.—Coitchionn, caitligeach, no uile-choitchionn. Tha è a’ ciallachadh nan uile dhaoine a ghoireas Crìosduidhean dhiubh-féin.
C. 23.—Am bheil thu ‘cur an aghaidh nam focal, “an Eaglais Choitchionn,” no “Catholic Church” a thoirt mar ainm do chomunn nan Crìosduidhean uile?—F.—Cha n’eil; ach tha mi, aig an àm chèudna, a’ tuigsinn gu soilleir, gur ainm è a thugadh, le daoine, do chomunn a tha buailteach do mhearachdan, comunn a ta air a dheanamh suas de ‘n “chogul agus de’n chrùithneachd.”
C. 24.—Am bheil còir aig aon chomunn àraid air-bith de Chriosduidhean air an fhocal “Catholic,” no coitchionn a ghabhail mar ainm dhoibh-féin amhàin?—F.—Cha n’eil: na’s mò na tha còir aig cuid a ràdh gur i-féin an t-iomlan; no aig b’ail a ràdh gur e-féin an corp uile.
1 Gnomh. viii. 1.—Agus dh’éirich anns an àm sin géur-Ieanmhuinn mhòr an aghaidh na h-eaglais a bha ann an Ierusalem,* agus bha iad uile air an sgapadh air feadh thre Iudea.† Taibh. ii. 1.—Chum aingil eaglais Ephesus, sgriobh. R. 8, Agus chum aingil eaglais Smirna, sgriobh.
* B’ i so a’ chéud Eaglais Chriosdaidh a bha ànn.
† Mar so bha na h-eaglaisean air an cur an lionnhorachd, air tús.
2 Philem. 2.—Agus chum Aphia ionnmuinn, agus Archipuis ar comh-shaighdear, agus chum na h-eaglais a ta ann do thigh. I Cor. xvi. 19.—Tha Acuila agus Priscila, maille ris an eaglais a tha ‘n an tigh, ‘a cur mòr-fhàilte oirbh anns an Tighearn.
3 Gnomh. xvii. 32.—Ghlaodh, uime sin, cuid diubh aon ni, agus cuid ni eile; oir bha an coimththional (Ecclesia, Eaglais) troimh a chéile.
C. 25.—Am faod sinn am focal “Catholic,” coitchionn no “caitligeach,” a thoirt mar ainm air Eaglais na Ròimh?—F.—Chan fhaod; oir cha robh rianbh anns an eaglais sin, aig àm air-bith, na’s mò na roinn de’n eaglais Chriosdail, agus mu-dheireadh roinn thruailidh a’ claonadh o’n fhìor chreidimh.
C. 26.—Am bheil am focal “Catholic,” no coitchionn, air a ghnàthachadh ann an seadh air-bith eile, ach mar fhocal àireimh? —F.—Mar thubhairt mì cheana, cha n’eil ùghdarras aig an fhocal so anns an Sgriobtuir. (Ceist 21.) Ach a thuilleadh air a sheadh mar fhocal àireimh, bha è air a ghnàthachadh, gu moch le luchd-sgriobhaidh, mar ainm air fìor chreidimh, no teagasg fallain.
C. 27.—Am buin am focal do’n Ròimh, anns an t-seadh so? —F.—Cha bhui. Thug i stigh teagasgan mì-fhallain, agus, air an aobhar sin, tha i neo-choitchionn, no neo-caitligeach, baoth-chreideach agus mì-fhallain.
C. 28.—Am buin an t-ainm so do Phròtastanaich?—F.—Buinidh; ach cha bhui è amhàin do chomunn àraid air-bith dhiu. Is caitligich, no coitchionnaich na Pròtastanaich aig am bheil na teagasgan a bha aig na pìomh aiglaisean.
Na’m b’ eaglais fhìor, eaglais na Ròimh, bhuneadh an t-ainm “Catholic,” no coitchionn dh’i, cho maith ri comunnaibh eile, ach tha i air claonadh agus thréig i am fìor chreidimh, agus, air an aobhar sin, cha n’eil còir idir aice air an ainm so.