THE PILGRIM’S PROGRESS.
Among the languages into which the Pilgrim’s Progress has been translated are these: — Dutch, French, Spanish, Portuguese, German, Gaelic, Welsh, Esthonian, Armenian, Burmese, Singhalese, Oriya, Hindustanee, Bengalee, Tamil, Marathi, Canarese, Gujaratti, Malay, Chinese, Japanese, Arabic, Samoan, Tahitian, Sichuana, Malogasy, etc. Who can tell how much good the “Pilgrim” has done already in heathen lands? We might fill many pages with accounts of the blessing which has come on Bunyans’ labour of love. Let us look to China. “In our Chinese schools,” says a missionary, “the little girls are taught to read in English,” and the book which delights them, and for which they gladly leave their play that they may read it, is the Pilgrim’s Progress.—It is to be regretted that the great allegory is becoming a book of the past as far as most of the rising generation are concerned.
Dàin Mairi Nic a’Phearsain, Bean Torra Dhàmh.
Bheir an leabhar beag so air a chlò bhualadh gu cuimir agus air a chur a mach leis an Urramach Alasdair MacRath, Monifeith (roimhe so an Cinn t-Sàile Mhic Aoidh) mór thoileachadh do gach neach as aithne a bheag nó a mhór mu’n bhan-ùghdar dhiadhaidh, agus aig am bheil tlaichd ann am fior fhiorsachadh seriohturial air a chur an céill ann am bàrdachd bhinn. Rinne an t-Urramach MacRath a chuid-san de’n obair gu math agus anns an earann “Bho bhi danns do Shàtan gu bhi danns do Dhia” thug e dhuiinn cunntas goirid air beatha na banabbhàird.
Cunntas Goirid air a Beatha.—Chuir Mairi seachad làithean a h-dige coltach ri comhaoisean anns gach aotromas is eridhealas ‘gan toirt féin seachad do’n t-saoghail le “thaobhadh is b’àth.”
Cha robh an soisgeul a’ faighinn mórán àite am beatha an t-sluaigh ann am Bàideanach aig an àm u.d. Thug a’ Bhean-uasal Grannd, Ràta-mhurchuis, dhuinn dealbh air beatha mhinisteireil a latha agus tha e a’ sealltuinn cho éifeachdach ‘s a thachd “Moderatism” gach fìor chreideamh spioradail. Chan ‘eil eunntas sgrìobhte ‘sam bith againn dé am meadhon a ghabh an Tighearn gu tionnadh Mairi bho dhorachadas gu solus. Thàinig, a réir coltais, an t-atharrachadh mór so oirre eadar 1765 agus 1785, oir chaidh a dàn—”M’anam imich thusa sàmhach” a chur an clò air duilleagan anns a’ bhliadhna mu dheireadh. Tha an dàn làn de fhiosrachadh a’ Chriosdaidh agus ean ‘eil teagamh nach b’ ann bho a féin-fhiosrachadh a sgrìobh i.
Sguir i dhanns.—Bha Màiri air a beò-ghlacadh leis an dàns—eleachdadh o nach b’ urrainn cumhachd duine a tionndadh. Ach fhad ‘s a bha i a’ dèabhadh sòlasan an t-saoighail le bilean eòcrasach bha an Tighearn a’ strì rithe mar a tha i fhéin ag ràdh:—
“Bha a smachdan ‘s a thròcair
O m’ òige mu seach orm
‘S e bu chainnt dhaibh le chéile
Mi a thréigsinn a’ pheacaidh.”
‘N uair a bu ehridheil’ a bha a beatha bhriseadh a cas, agus thàinig làithean a dàns gu ceann, co dhiù cho fad ‘s a bha buntunnas aig na dànsan ris an t-saoghail. Bha aice gu brath tuilleadh ri bhith an urra ri trosdan. Bu tiugh an doille spioradail a bh’ oirre—”Is gann gu’n creidinn gu’n d’thàinig an Slànuighear riamh anns an fheòil.” ‘S e sin a h-aidmheil féin. Thàinig làithean eile oirre ‘n uair a b’ esan na h-uile agus na h-uile dhith, agus sheinn i gu binn air an òran—”Togarrach bhith le Crìosd”—de ‘n deachaidh rann no dhà a sgrìobhadh anns a’ Mhìosachan mu dheireadh.
Saorsa mu dheireadh agus Dàns.—Ged a bha i air a luasgadh an so ‘s an sud car ùine thàinig saorsa mu dheireadh troimh ‘n Spiorad ag eur ri ‘cridhe facail Isaiah, liv. 7-8—”Ré tiota bhig dhealaich mi riut; ach le mór iochd eruinnichidh
mi thu. Ann an corruich bhig, dh’fhalaiich mi mo ghnuis car tiota uait, ach le caoimhneas siorruidh ni mi tròcair ort, deir an Tighearn, t’ fhear-saoraidd.” Thàinig aoibhneas mar aon de thoraidean an Spioraid thuce ann am pailteas agus dh’aidich i do’n cheistear gu’n ghabh i gu danns bacach ‘s mar a bha i. Na ‘n tugadh iadsan, nach ‘eil a’ faicinn nì ceàrr ann an dhannsan measgaichte an t-saoghail, iad féin de ‘n leithid so de dhanns chan fhaighte mòran coire dhaibh leis an eaglais: ged a tha an saoghail, an dràsda ‘gan àrd-mholadh air son am farsuingeachd-inntinne; ach an uair sin, a reir gach coltais, mheasadh iad iad mar dhaoine air chuthach.
Faodaidh gu’n cuir sinn sìos earrannan as na dàin anns na Mìosachain air thoiseach oirnn. Gheibhear an leabhar bho’n Urramach Alasdair MacRath, Beinn Laoghal (Ben Loyal), Monifeith, air leth-chrun.—Eadar-theangaichte le D. M.